________________________________________

CÁI HỒN

TÍNH CÁCH: Tính cách của cái hồn cũng như tính cách của ngàn muôn pháp (sự hay vật) khác, theo chỗ hiểu mỗi người, ý nghĩa không y nhau; nên trước khi bàn về cái hồn, cần phải định rõ tính cách của cái hồn, rồi mới có thể bàn được. Định tính cách, chỉ định theo ý tưởng của đại đa số người mà thôi, xin chớ nhận lầm rằng đó là tính cách nhất định của cái hồn theo lý nghĩa Đạo Phật.

Trong thế gian, khi chết thì nói hồn ra khỏi xác, khi ngủ thì nói hồn đi chơi, khi dậy thì hồn nhập xác, cho đến khi chiêm bao có làm việc gì, cũng nghĩ là hồn mình làm, thậm chí có nhà Thôi miên thuật, đem riêng một cái hình lờ mờ ra ngoài cho là cái hồn, khi chích kim vào, hồn ấy cũng biết đau nữa. Xét như vậy, thì theo ý tưởng thông thường, cái hồn cũng đủ mắt, mũi, tay chân, biết thấy, biết nghe, biết thương, biết ghét như người thường, chỉ khác vì người sống không thể thấy hồn được, hoặc chỉ thấy lờ mờ mà thôi.

DUYÊN CỚ: Mấy lâu nay, vì không định rõ tính cách cái hồn, nên các nhà học Phật đã thường cãi nhau về vấn đề ấy, cãi nhau mãi là vì mỗi người hiểu mỗi cách.

LỜI LUẬN: Như nói rằng, riêng một phần hồn cũng thấy, cũng nghe, thì tôi xin hỏi: Đương khi mình sống, cái thấy, cái nghe của mình là hồn thấy, hồn nghe hay thân thấy, thân nghe? Nếu như nói thân thấy, nghe, thì người chết vẫn còn mắt, còn tai, sao lại không thấy, không nghe được? Còn như nói hồn thấy, hồn nghe, thì cái thấy nghe kia phải nương theo xác thịt mới có, hay riêng một phần hồn cũng có? Như nói nương theo xác thịt mới có thì cái hồn ra ngoài xác chắc không còn thấy nghe nữa, sao người đời lại tin rằng một mình cái hồn cũng thấy, cũng nghe? Vả chăng, nếu hồn cần phải nương theo xác mới thấy, nghe được thì chỉ nên nói người sống (hồn và xác) thấy, người sống nghe mà thôi, chớ không thể nói riêng phần xác hay là riêng phần hồn cũng thấy, cũng nghe được. Còn như nói chỉ một phần hồn cũng thấy, cũng nghe, không cần đến xác, thì hồn ấy ra thế nào? Khi mình đứt một cánh tay, hồn có đứt cánh tay không? Nếu hồn cũng đứt cánh tay thì hồn với xác là một sao lại chia làm hai? Nếu hồn như hư không không thể đứt được, thì làm sao hồn của những người mắc bệnh đui không tự thấy đường mà đi, lại phải nhờ người dắt? Dầu cho rằng hồn chỉ có tánh biết, không phải là thấy nghe, không phải là cái cảm xúc cũng không được; vì ngoài cảm xúc và di ảnh của xác thịt, chúng ta thật không còn cái gì gọi là tánh biết nữa.

Đến như chiêm bao thì không thể nói là hồn hay là xác được; chiêm bao do tư tưởng của mình biến ra mọi sự, tư tưởng trong sạch thì thấy những điềm lành, tư tưởng độc ác thì thấy những điềm dữ, chớ không chi khác. Nếu như nói thân trong chiêm bao là hồn của mình, thì còn cả cảnh giới trong chiêm bao là ai? Cảnh giới ấy thật có hay không thật có? Nếu như thật có, thì làm sao những người chung quanh mình lại không thấy? Nếu như do tư tưởng mình mà thành ra, thì tất cả cảnh giới trong chiêm bao đều là mình, riêng chi một cái thân kia đâu, mà lại nhận là hồn, là xác.

Xét như vậy thì đủ biết cái hồn biết thấy, biết nghe, biết có mình, có người, biết thương ghét, buồn vui kia, không thật có.

LỜI QUYẾT NGHI: Không thật có… làm sao có nhiều người thấy ma chán chường, lại có người đánh đồng thiếp thấy rõ ông bà, cha mẹ? Muốn trả lời câu này, tôi xin hỏi thêm một câu nữa là nhân vật trong chiêm bao thật có hay không thật có? Chắc ai cũng trả lời rằng không, vì nếu thật có, sao khi tỉnh dậy lại không thấy.

Nhân vật trong chiêm bao không thật có, nhưng vì chiêm bao nên in tuồng là có, cũng như con ma vẫn không thật có, nhưng vì lòng mê tín và lòng khiếp sợ nên hóa ra có. Đánh đồng thiếp thấy cái hồn ông bà dưới âm phủ, nào khác chi những người xem múa rối, mắc phải thôi miên thuật, thấy có trâu đi qua ống tre, đó là do tư tưởng của mình hóa ra, chớ không chi khác.

Có người lại nghi rằng: không có hồn thì làm sao ngày nay chúng ta lại sống được. Nghĩ như vậy là chưa hiểu, chớ tôi nói không có hồn là không có cái hồn theo như lối thông thường, nghĩa là cái hồn có mắt, có mũi, có tay,có chân, biết người, biết mình, biết thương, biết ghét kia, chớ không phải tôi nói không có cái gì làm cho chúng ta sống đâu. Cái làm cho chúng ta sống, khi nào cũng vẫn có, sau khi thân chết rồi cũng vẫn có, vì nếu cái ấy không có thì cái sống cũng không có, làm sao mà sống được? Nhưng cái ấy là cái ấy, chứ không phải như cái hồn theo lối thông thường đâu. Trong khi cái ấy làm cái thân chúng ta sống; thân chúng ta mới theo cảm giác của loài người mà phân biệt; Nầy là thân, này là cảnh, này là mình, này là người; rồi tưởng tượng ra cái ấy có mắt, mũi, tay, chân. Thật ra thì không phải thế; cái ấy vẫn làm cho thân sống, vẫn làm cho mắt thấy, tai nghe, vẫn làm cho ta có tư tưởng. Nhưng thật ra cái ấy không riêng một thân nào, không riêng một đời nào cả? Ví như điện khí vẫn khắp cả vũ trụ, không nơi nào là không có, mà tùy theo chỗ dùng của mình, có luồng điện mạnh, có luồng điện yếu, có đèn sáng, có đèn lu; cái ấy cũng vậy, cái ấy cùng khắp mọi nơi, mà cũng tùy theo chỗ hành động của mình khi làm sống cho thân này, khi làm sống cho thân khác, rồi tùy theo thân mình mà in tuồng như có mình, có người, có sống, có chết.

LỜI KẾT LUẬN: Muốn cho có đèn sáng, cần phải làm ra luồng điện mạnh, làm ra cái đèn tốt, cũng như muốn được thân trong sạch, muốn được cảnh vui vẻ, cần phải hành động một cách chánh đáng, đó là lẽ tất nhiên; chớ cái làm cho chúng ta sống đây không thể kêu bằng chi được, gượng mà phải gọi là "TÂM"; một điều chắc chắn là không phải cái hồn tự một mình biết thương, biết ghét, biết thấy, biết nghe đâu.

(Trích trong báo VIÊN ÂM, số 4, năm thứ 1)

Nguyện hồi hướng công đức ấn tống 1.1000 quyển "LIỄU SANH THOÁT TỬ" cầu siêu cho em là Đào Nguyệt Thu, pháp danh DIỆU ĐẲNG được vãng sanh Cực Lạc quốc.